Met een stijging van de AEX van circa 36 procent was 2009 een zeer goed aandelenjaar. Toch hebben we helaas te maken met een ‘verloren decennium’ voor aandelen. Inclusief herbelegd dividend daalde de AEX de afgelopen 10 jaar gemiddeld met 3,6 procent per jaar. In de Verenigde Staten waren ook in de jaren ’30 en ’70 van de vorige eeuw de tienjaarsrendementen van de S&P 500 negatief.

De reden voor dit verloren decennium voor aandelen lijkt vooral te liggen in de te grote populariteit van aandelen en aandelenproducten. Deze ontstond in de tweede helft van de jaren ’90 en aandelen bereikten hierdoor historisch zeer hoge waarderingen. Een goede langetermijnportefeuille bevat echter ook een substantieel deel aan obligaties. Obligaties deden het de afgelopen 10 jaar veel beter dan aandelen. Zij leverden over die periode een gemiddeld jaarrendement van 6 procent (coupon- en koerswinst). Het succes van deze beleggingscategorie gaat nog verder terug, want obligaties zitten al sinds begin jaren ’80 in een opgaande markt. Hierdoor is de tienjaarsrente gedaald van rond de 10 procent begin jaren ’80 tot ongeveer 3 procent vandaag de dag.

Een moderne portefeuille bevat naast aandelen en obligaties ook hedgefunds en grondstoffen. De laatste 2 categorieën zijn voor de particuliere belegger de laatste paar jaar beter toegankelijk geworden.

Vooruitblik 2010-2015
Hoe zullen de komende jaren eruitzien? Het is al moeilijk genoeg om een half jaar vooruit te kijken, maar toch doen we een poging een en ander op een rijtje te zetten.

De afgelopen 25 jaar was er een opgaande markt voor obligaties (dus een rentedaling van obligaties). De kans dat die lijn zich de komende jaren in hetzelfde tempo zal voortzetten, lijkt ons klein. Voor volgend jaar verwachten wij zelfs een behoorlijke koersdaling voor obligaties als gevolg van verder economisch herstel. Daarnaast voorzien wij heel veel nieuw aanbod en zullen overheden en centrale banken de economische en monetaire stimuli geleidelijk afbouwen.

Voor aandelen verwachten we een bovengemiddeld jaar, gedreven door een aanhoudend sterk winstherstel bij neutrale waarderingen. Nadat een risicopremie voor aandelen 10 jaar heeft ontbroken, zouden de komende jaren er beter moeten uitzien. Aandelen zullen in ons basisscenario de komende jaren echter minder de wind in de rug hebben van een dalende lange rente.

Voor de langere termijn zijn wij positief over vastgoed. Als de directe markt in 2011 voorzichtig aantrekt, gaan ook de waarderingen geleidelijk omhoog. Als de economie verder herstelt, zal er snel een discrepantie ontstaan tussen vraag en aanbod. Dat komt doordat er weinig op speculatie is gebouwd en de bouwtijd van een kantoor één tot anderhalf jaar vergt. De prijzen kunnen dus stijgen en huren kunnen worden verhoogd. Dat komt de waardering van vastgoed en de koers van vastgoedaandelen ten goede.

Hedgefunds moeten in theorie positieve rendementen kunnen blijven leveren. Deze kunnen echter wat lager liggen dan de afgelopen 10 jaar. De hedgefundindustrie is stormachtig gegroeid, waardoor het moeilijker kan worden om rendement te maken. Lagere kosten van hedgefunds kunnen een positieve invloed hebben op het rendement.

Grondstofprijzen bereikten tijdens de crisis van dit jaar een dieptepunt, maar het niveau daarvan lag boven de prijstoppen van hoogconjunctuur in het verleden. Het aanbod van olie vermindert, terwijl de vraag uit China en India structureel zal groeien. Ook andere grondstoffen worden schaarser. De fundamentele ontwikkelingen voor deze categorie blijven gunstig.

Risico’s
De gevolgen van het ingrijpen van overheden en centrale banken in de wereldwijde crisis vormen risico’s voor dit scenario. Overheden moeten in de toekomst de steunmaatregelen terugdraaien, schulden aflossen en begrotingen korten. Bij hernieuwde economische zwakte is er kans op nieuwe perioden van disinflatie. Als dat gebeurt, moeten overheden en centrale banken opnieuw met maatregelen bijsturen.

Thijs van Uchelen,
senior beleggingsspecialist