Hansje Ran (42) maakte een documentaire over Piet Esser (1914-2004), een van de belangrijkste Nederlandse portretbeeldhouwers van de twintigste eeuw. Esser leidde generaties Nederlandse beeldhouwers op. Toch is hij bij het hedendaagse publiek onbekend.

“Ik vind het jammer dat ik Piet Esser nooit heb leren kennen. Ik denk dat ik het goed met hem had kunnen vinden. Esser had een bijzonder talent om te kijken. Hij leidde generaties Nederlandse beeldhouwers op, waaronder Jan Wolkers, en zijn beelden zijn te zien op pleinen en in musea door het hele land. Zoals het Troelstramonument in Den Haag, het Brederomonument in Amsterdam en het Watersnoodrampmonument in Rotterdam. Toch is hij bij het hedendaagse publiek nagenoeg onbekend. Dat gold ook voor mij, toen zijn kleindochter Marte Visser bij mij kwam met de vraag of ik een documentaire over haar grootvader wilde maken, gebaseerd op privéopnamen die ze van hem had gemaakt in de laatste jaren van zijn leven in Frankrijk. Toen ik de beelden bekeek, werd ik direct door de man geraakt. Een koppige en markante figuur die de schoonheid in dingen ziet. Met een passie, bevlogenheid en streven naar perfectie die ik in mijzelf herken.”

Moedig
“Omdat mijn nieuwsgierigheid naar Piet Esser was gewekt, besloot ik samen met Marte de documentaire te maken. In de film vertelt Esser over zijn jeugd, werk en zijn grote liefde Dora. De rode draad in de film is het bijzondere talent van Esser om te kijken: een zeldzame manier van observeren van de wereld. In de documentaire zie je hoe de wereld verandert, hoe studenten in de jaren zestig protesteren, hoe de kunst­wereld verhardt, hoe Esser moedig overtuigd blijft van zijn visie en hoe de tijdsgeest meedogenloos afstraft wie de moderne trend niet volgt. Door gesprekken met Essers zoon Daniël, kunsthistoricus Jan Teeuwisse en oud-leerlingen van de Rijksacademie van Amsterdam schets ik een beeld van Esser als vader, leraar, mens en kunstenaar. Wat mij stoort aan de meeste films over kunstenaars, is dat de persoonlijke kant ontbreekt. Ik wilde het publiek kennis laten maken met Piet Esser als mens, niet alleen als kunstenaar. De film geeft dan ook niet direct weg dat Esser al dood is. Ook zijn bij mijn research naar zijn leven dingen aan het licht gekomen die zelfs zijn familie niet wist.”

Karakter
“De première, de reactie van het grote publiek op Piet Esser: Verbeelden van het Zien, was een ontzettend spannend moment. De grote finale van een project waar we vijf jaar aan hebben gewerkt. Ik ken elke seconde van de documentaire uit mijn hoofd. Net als de muziek, die speciaal voor de documentaire is gecomponeerd. Dat is erg mooi en overtuigend ­gedaan. Het karakter van Esser zit er in gevangen: wispelturig, koppig en ook speels.”

Documentaire en tentoonstelling Piet Esser Piet Esser: Verbeelden van het Zien is een productie van Marijn de Vries van Phanta Vision Film International en Ran Films. De documentaire is in september 2009 in première gegaan op het Nederlands Film Festival en wordt op zondag 21 februari 2010 uitgezonden door de Avro, om 18.15 uur op Nederland 2. Museum Beelden aan Zee opent een tentoonstelling over Piet Esser (van 5 februari tot en met 23 mei 2010). Hier is niet alleen aandacht voor het monumentale werk van de kunstenaar, maar ook voor zijn kleinplastiek, portret- en penningkunst. En zijn fotografie: de foto’s die Esser maakte tijdens zijn bezoek aan vakgenoten in Parijse ateliers zijn van een zeldzame kwaliteit. Voor de documentaire was de steun van diverse sponsoren onontbeerlijk, waaronder Fortis Bank Nederland. Deze vervult de rol van hoofdsponsor, wat prima past in zijn filosofie creatie en commercie met elkaar te verbinden. Fortis Bank Nederland ziet het als zijn verantwoordelijkheid kunst en cultuur toegankelijk te maken voor een breed publiek en wil zich profileren als sympathieke financier van cultureel erfgoed.

Hansje Ran Documentairemaker, producent en regisseur Hansje Ran (42) zit al ruim 15 jaar in het vak. Hansje is eigenaar van productiebedrijf Ran Films en heeft meerdere films op haar naam staan, waaronder natuurfilms voor National Geographic die ze in Kenia en Tanzania maakte, en de film In de Ban van de Tulp voor de Avro.